مجال نقل همهء آنها نيست « 1 » . اصول ثابت و اصول متغير اين اختلاف و تعارض ظاهرى سيرت ، به كمك بياناتى كه از پيشوايان دين رسيده ، براى ما روشن مىكند از نظر اسلام در باب معيشت و لوازم زندگى چيزهايى است كه اصول ثابت و تغييرناپذير به شمار مىروند و چيزهايى است كه اين‌طور نيست . يك اصل ثابت و تغييرناپذير اين است كه يك نفر مسلمان بايد زندگى خود را از زندگى عمومى جدا نداند ، بايد زندگى خود را با زندگى عموم تطبيق دهد . معنى ندارد درحالىكه عموم مردم در بدبختى زندگى مىكنند عدهء ديگر با مستمسك قرار دادن « قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ » « 2 » در درياى نعمت غوطه‌ور بشوند هرچند فرض كنيم كه از راه حلال به چنگ آورده باشند . خود امام صادق سلام اللَّه عليه كه به اقتضاى زمان ، زندگى را بر خاندان خود توسعه داده بود ، يك وقت اتفاق افتاد كه نرخ خواربار ترقى كرد و قحط و غلا پديد آمد . به خادم خود فرمود چقدر آذوقه و گندم ذخيره موجود داريم ؟ عرض كرد : زياد داريم ، تا چند ماه ما را بس است . فرمود همهء آنها را ببر و در بازار به مردم به فروش . گفت اگر بفروشم ديگر نخواهم توانست گندمى تهيه كنم . فرمود لازم نيست ، بعد مثل ساير مردم روز به روز از نانوايى تهيه خواهيم كرد ، و دستور داد از آن به بعد خادم نانى كه تهيه مىكند نصف جو و نصف گندم باشد ، يعنى از همان نانى باشد كه اكثر مردم استفاده مىكردند . فرمود : من تمكن دارم به فرزندان خودم در اين سختى و تنگدستى نان گندم بدهم ، اما دوست دارم خداوند ببيند من با مردم مواسات مىكنم . اصل ثابت و تغييرناپذير ديگرى كه در همه حال و همهء زمانها پسنديده است ، زهد به معنى عزت نفس و مناعت طبع و بلندنظرى است كه انسان در همه حال و همهء زمانها خوب است نسبت به امور مادى بىاعتنا باشد ، دين را به دنيا ، و فضيلت و اخلاق را به پول و مقام نفروشد ، به امور مادى به چشم وسيله نگاه كند نه به چشم هدف و

--> ( 1 ) . به كتاب كافى ، ج 5 / ص 65 الى 70 و جلد اول داستان راستان تحت عنوان « امام صادق و متصوفه » مراجعه شود . ( 2 ) . اعراف / 32 .